W powiecie

26 lat demokratycznego samorządu

26 lat demokratycznego samorządu

Przed 26 laty, dokładnie 27 maja 1990 roku, odbyły się pierwsze w powojennej historii naszego kraju demokratyczne wybory do rad gmin i miast. Na ich pamiątkę 27 maja obchodzony jest do dziś jako Dzień Samorządu Terytorialnego. Czym w istocie jest samorządność? W bardzo szerokim ujęciu samorząd to „ustalony prawem zakres kompetencji do samodzielnego rozstrzygania spraw określonej społeczności, reprezentowania jej interesów wobec państwa i wykonywania zadań określonych przez ustawy, umowy lub porozumienia”.

Transformacja polityczna dokonana w roku 1989 przyczyniła się do powstania nowego systemu władzy samorządowej w Polsce. W przygotowanej reformie rozwiązano Rady Narodowe, tak gminne jak i na szczeblu wojewódzkim, oddzielono również samorząd od administracji rządowej. W ich miejsce powstały Rady Gmin i Sejmiki Wojewódzkie. Pierwsze demokratyczne wybory samorządowe w Polsce odbyły się 27 maja 1990 roku. Wybierano wtedy jedynie radnych Rad Gmin i Miast.

Sejmiki Wojewódzkie (było ich wtedy czterdzieści dziewięć) składały się z osób delegowanych przez samorządy gminne. Pierwsze prawdziwie wolne wybory samorządowe dały obywatelom naszego kraju możliwość wyboru rad, które uzyskały własne kompetencje, mienie i budżet. Ten dwustopniowy system władzy przetrwał do 1998 roku. Wtedy to wprowadzono zmiany w podziale administracyjnym Polski, utworzono szesnaście województw, jak i również uchwalono ustawy wprowadzające trzystopniową strukturę samorządu: Rada Gminy, Rada Powiatu, Sejmik Wojewódzki. Reforma administracyjna i samorządowa z 1998 roku jeszcze bardziej umocniła rolę struktur samorządowych w życiu społeczno-gospodarczym.

Podstawę prawną działania obecnego samorządu terytorialnego stanowi Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 roku rozdział VII – gdzie samorząd terytorialny uznaje się za część składową systemu władz publicznych a za najważniejszy element całego systemu uznaje się samorząd gminy. Zgodnie z art. 164 ust. 3 Konstytucji: „gmina wykonuje wszystkie zadania samorządu terytorialnego niezastrzeżone dla gminnych jednostek samorządu terytorialnego.” Jak również ustawy o samorządzie województwa, powiatu i gminy uchwalone przez Sejm Rzeczpospolitej Polskiej w 1998 roku .

Istotnym elementem funkcjonowania polskiego systemu prawnego zwłaszcza w odniesieniu do samorządu terytorialnego jest Europejska Karta Samorządu Lokalnego, określająca zasady, jakim powinny odpowiadać regulacje dotyczące funkcjonowania samorządu lokalnego. Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej w maju 2004 roku wzmocniło jeszcze bardziej rolę samorządów. Najbardziej wzrosła rola struktur wojewódzkich samorządu, które to stały się głównym partnerem dla Komisji Europejskiej. Dysponentami największych środków pomocowych z Unii Europejskiej stały się Regionalne Programy Operacyjne zawiadywane przez poszczególne Urzędy Marszałkowskie. Również w odniesieniu do innych programów finansowanych przez Unię Europejską ich dysponentem na obszarze naszego kraju są samorządy wojewódzkie.

Zadania poszczególnych szczebli samorządu zostały określone w ustawach ustrojowych.

Ponieważ samorząd należy do „władz publicznych”, a jego organy do „organów władz publicznych”, władzami publicznymi w rozumieniu Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej są:

– władza ustawodawcza (Sejm i Senat)

– władza wykonawcza (Prezydent i Premier wraz z Radą Ministrów)

– władza sądownicza (sądy i trybunały).

W odniesieniu do samorządu terytorialnego są odpowiednio:

– władza uchwałodawcza (Sejmik Wojewódzki, Rada Powiatu, Rada Gminy)

– władza wykonawcza (Zarząd Województwa na czele którego stoi Marszałek, Zarząd Powiatu któremu przewodniczy Starosta, Prezydent Miasta, Burmistrz, Wójt)

– władza sądownicza (sądy i trybunały, Samorządowe Kolegium Odwoławcze).

Jedną z podstawowych cech obecnego systemu samorządowego w Polsce jest brak podporządkowania samorządu administracji centralnej (Rada Ministrów) jak i administracji terenowej (Urzędy Wojewódzkie) oraz brak hierarchicznego podporządkowania mniejszych jednostek samorządu większym. Wszystkie szczeble samorządu są samodzielne i mają określony ustawowo zakres samorządności (gmina nie podlega powiatowi, a powiat województwu). Każdy ze szczebli samorządu dysponuje swoim budżetem i realizuje zadania zgodnie z zapisami ustaw, rozporządzeń i uchwał podejmowanych przez własne organy uchwałodawcze.

Reforma administracji publicznej w roku 1998 oprócz utworzenia samorządu terytorialnego na poziomie powiatowym i wojewódzkim oraz zaprowadzenia nowego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa, miała również za zadanie uporządkowanie struktur administracji terenowej (wojewodowie i ich urzędy są jedynie reprezentantami Premiera RP na terenie danego województwa). Do kompetencji wojewodów należy nadzór nad służbami mundurowymi (m.in. policja i straż pożarna) a w odniesieniu do organów samorządu terytorialnego kontrola zgodności podejmowanych uchwał z prawami wyższego stanu. Jedynie w sytuacji klęski żywiołowej obejmującej swym zasięgiem znaczny obszar województwa lub ogłoszenia stanu wojennego pełnię władzy na terenie województwa przejmuje wojewoda. Ale faktycznymi gospodarzami jak i dysponentami budżetów są Marszałkowie Województw.

Urząd Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego

Kliknij aby dodać komentarz

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

W powiecie

Więcej w W powiecie

diecezja

Finał akcji „Gwiazdka dla Potrzebującego”

tsa24.com14 stycznia 2021

Burmistrz Koprzywnicy kwestuje dla WOŚP. Sprawdź co wystawiła na aukcję

tsa24.com13 stycznia 2021

Setne urodziny Pani Stanisławy

tsa24.com12 stycznia 2021

Proste i skuteczne sposoby na bezpieczne ferie

tsa24.com12 stycznia 2021

Powrót uczniów klas I-III do nauczania stacjonarnego

tsa24.com11 stycznia 2021

Wsparcie działalności Grupy Ratownictwa PCK w Sandomierzu

tsa24.com8 stycznia 2021

eSkarbonka Sandomierskiego Sztabu WOŚP już aktywna!

tsa24.com7 stycznia 2021

Koprzywnica aplikuje o dofinansowanie w ramach Funduszu Inwestycji Lokalnych

tsa24.com5 stycznia 2021

Uroczystość Trzech Króli w tym roku bez orszaków

tsa24.com5 stycznia 2021